فعل شرط و جواب شرط

اسلوب شرط:

۱)ادوات شرط:۱-کدامند؟ان،من،ما و... ۲-کدام مورد حرف است؟ان

۲)عمل ادوات شرط چگونه است؟فعل شرط و جواب شرط را مجزوم(یا محلا مجزوم)می کنند!

۳)اگر ادوات شرط بر سر فعل ماضی بیایند:۱-از نظر ظاهر فعل=بدون تاثیر ۲-از نظر معنی=مفهومآن به مضارع تبدیل می شود. ۳-از نظر اعراب=محلا مجزوم

۴)معنی فعل شرط و جواب شرط...:۱-فعل شرط:مضارع التزامی۲-جواب شرط:مستقبل یا مضارع اخباری

۵)فعل شرط می تواند ماضی باشد در حالیکه جواب شرط مضارع باشد یا برعکس.

۶)جواب شزط گاهی یک جمله ی اسمیه است.در این صورت حتما پس از "فاء"جزاء می آید.من آمن بالله فهو فائز. محلا مجزوم.

ادوات شرط

 

۱-ادوات شرط عبارتند از:ان،من،ما،اینما،کیفما،مهما،متی.

-"ان"حرف وبقیه اسم هستند.

 

۲-بعد از ادوات شرط،بلافاصله یک فعل به عناون فعل شرط قرار می گیرد و جواب شرط نیز یک فعل و یا یک جمله است.

۳-ادوات شرط،فعل و جواب شرط را مجزوم می کنند.

یادآوری:اگر فعل یا جواب شرط مضارع باشد در صیغه های چهار گانه(یفعل،تفعل،افعل،نفعل)مجزوم به سکون و دارای اعراب فرعی و در افعال خمسه(یفعلان،تفعلان،یفعلون،تفعلون،تفعلین)مجزوم به حذف نون و دارای اعراب فرعی و در فعل های معتل ناقص مجزوم به حذف حرف عله و دارای اعراب فرعی است.

 

۴-اگر فعل یا جواب شرط ماضی باشد  محلا مجزوم می شود ،زیرا فعل ماضی مبنی است ولی مفهوم فعل از نظر زمان به مضارع تبدیل می شود.

۵-جواب شرط ممکن است به صورت جمله ی اسمیه باشد که در این صورت بعد از "فاء جواب شرط"قرار میگیرد مانند"من  یجتهد  فی اعماله  فهو فائز"

         ادات شرط،فعل شرط،   جواب شرط محلا مجزوم

۶-اعراب "من" و "ما"ی شرط:اگر فعل شرط لازم باشد و یا فعل متعدی باشد که مفعول به آن ذکر شده است.این اسامی،مبتدا و محلا مرفوع هستند.ولی اگر پس از این اسامی،فعل متعدی واقع شود که مفعول به آن ذکر نشده باشد،این اسامی،مفعول به و محلا منصوب هستند.

اعراب تقدیری و اسم منقوص

کلمه:۱-مبنی ۲- معرب

معرب:۱- ظاهری

۲-تقدیری:۱-اسم های مقصور،مانند:عظمی-دنیا  ۲-اسم+یای متکلم(ی)،مانند:معلمی-صدیقی

۳-اسم های منقوص:در حالت رفع و جر،مانند:جاءالقاضی... ۴-مضارع مرفوعی که به حرف عله ختم شده باشد مانند:یدعو-یبقی

 

اعراب تقدیری و اسم منقوص

 

۱-اعراب تقدیری مربوط به کلمات معربی است که به دلیل وضعیت حرف آخر آنها،اعراب آنها ظاهر نمی شود.

۲-مهمترین موارد اعراب تقدیری:

۱-اسم مقصور:اسمی که به الف (ی - ا)ختم شود،مانند:فتی،عصا

۲-اسم مضاف به یاء متکلم وحده،مانند:اخ در"اخی"

۳-اسم منقوص:اسمی که به یاء ماقبل مکسور ختم شود،مانند:الهادی،الساعی،...فقط در حالت های رفع و جر

 

۳- اسامی منقوص فقط در حالت رفع و جر،دارای اعراب تقدیری هستند،بنابراین این اسامی در حالت نصب "ظاهری و اصلی"است و نصب آنها با فتحه می باشد،مانند:رایت الراعی رایت راعیا.

 

۴-اگر اسم منقوص مضاف نباشد و "ال"نیز داشته باشد،در حالت رفع و جر،یاء آخر آن حذف می شود و تنوین کسره می گیرد،مانند:ذهب راع.(راع فاعل و تقدیرا مرفوع است)

 

منصرف و غیر منصرف

کلمه:۱-مبنی    ۲-معرب

 

معرب:۱-منصرف      ۲-غیر منصرف(ممنونع من الصرف)

 

 

غیر منصرف(ممنوع من الصرف):۱)شناخت:اکبر و مریم و کیارش در مساجد تهران در عاشورا نماز خواندند

اکبر:وزن افعل ،مریم :علم مونث،کیارش:علم غیر عربی،مساجد تهران:مفاعل و شهر،عاشورا:(اء)زائد

 

۲)اعراب:

۱)رفع و نصب:ظاهری اصلی

۲)جر:ظاهری فرعی(مجرور با فتحه) مگر اینکه :۱)مضاعف باشند  ۲)دارای "ال"باشند.

 

 

اسم غیر منصرف

 

۱-اسم غیر منصرف هرگز تنوین نمی پذیرد.

۲-اسم غیر منصرف در حالت جر دارای اعراب فرعی هستند و به جای کسره،فتحه می گیرد،به عبارت دیگر جر آن با فتحه می باشد.مگر اینکه مضاعف باشد یا دارای "ال"باشد.بنابراین:

۳-اگر اسم غیر منصرفی مضاعف باشد یا دارای "ال" باشد کسره می پذیرد و در حالت جر نیز دارای اعراب اصلی است.اسامی غیر منصرف عبارتند از:

۴-اسامی علم مونث مانند فاطمه(توجه:کلمات مونثی که علم نیستند غیر منصرف نیستند مانند سیده)

-و اسامی شهر ها و کشور ها و... مانند طهران،مکه(توجه:کلمه ی "مدینه"به معنی "شهر"منصرف است)

-اسامی علم غیر عربی مانند کوروش،فرعون.

اسامی انبیاء به جز هفت مورد:(محمد،صالح،شعیب،شیث،هود،لوط  و نوح)غیر منصرفند.

-اسامی علم و صفاتی که به "ان"زائد ختم شوند مانند سلمان،عثمان و...عطشان،غضبان و.. .

-صفاتی که بر وزن"افعل"باشند و همچنین مونث آنها که بر وزن "فعلی و فعلاء"می آید.

-جمع هایی که بر وزن "مفاعل و مفاعیل"و مشابه این وزن ها باشند.مانند مساجد،مصابیح ...و مواد(که در اصل موادد بر وزن مفاعل بوده است)(توجه:اگر این جمع ها دارای "ه"باشند غیر منصرف محسوب  نمی شوند.مانندتلامذه)

-اسامی که به الف تانیت مقصور یا ممدود زائد ختم شوند(یعنی موارد مذکور جزء حروف اصلی نباشند) مانند علیا،حسنی...،و حمراء،شعراء و... . (ولی کلمه ی "اشیاء"با این که همزه آن از حروف اصلی کلمه است،غیر منصرف می باشد.)